Oświata zdrowotna

Druki sprawozdań do programów realizowanych w roku szkolnym 2016/2017

  1. Bieg po zdrowie
  2. Kwestoinariusz dla szkolnego koordynatora programu:
    Pobierz plik PDF

  3. Czyste powietrze wokół nas
  4. Pobierz plik DOC     Pobierz plik PDF

  5. Nie Pal Przy Mnie Proszę
  6. Pobierz plik DOC     Pobierz plik PDF

  7. Znajdź właściwe Rozwiązanie
  8. Kwestoinariusz dla szkolnego koordynatora programu:
    Pobierz plik DOC     Pobierz plik PDF

    Kwestoinariusz ankiety dla ucznia:
    Pobierz plik DOC     Pobierz plik PDF

  9. Zadbaj o swoje płuca
  10. Pobierz plik DOC     Pobierz plik PDF

  11. Dopalaczom mówimy stop - wybieramy zdrowie
  12. Pobierz plik DOC     Pobierz plik PDF

Realizowane programy profilaktyczne i akcje prozdrowotne


  1. Ogólnopolski Program Edukacyjny „Trzymaj Formę!”
    Celem programu jest edukacja w zakresie trwałego kształtowania prozdrowotnych nawyków wśród młodzieży poprzez promocję aktywnego stylu życia i zbilansowanej diety w oparciu o wolny wybór jednostki i odpowiedzialność indywidualną. Adresatami programu są uczniowie szkół gimnazjalnych i ostatnich klas szkół podstawowych.


  2. Bieg po zdrowie
    Celem programu jest zwiększenie wiedzy i umiejętności uczniów na temat zdrowia w kontekście szkodliwości palenia papierosów i używania e-papierosów. Program skierowany jest do dzieci z IV klas szkół podstawowych (grupa wiekowa 9-10 lat), a także do ich rodziców lub opiekunów.


  3. Profilaktyka nikotynowa – Program Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce
    Celem programu jest zmniejszenie rozmiaru inicjacji tytoniowej wśród dzieci i młodzieży szkolnej oraz podniesienie świadomości dorosłych palaczy na temat skutków zdrowotnych, wynikających z biernej ekspozycji na dym tytoniowy. Program jest skierowany do dzieci w wieku 5 – 6 lat, dzieci i młodzieży szkolnej, studentów, rodziców, opiekunów, kadry pedagogicznej, przedstawicieli władz lokalnych


    • Program Przedszkolnej Edukacji Antytytoniowej „Czyste powietrze wokół nas”
      Celem programu jest wzrost kompetencji rodziców w zakresie ochrony dzieci przed ekspozycją na dym tytoniowy oraz zwiększenie umiejętności dzieci w zakresie radzenia sobie w sytuacjach, kiedy przebywają w pomieszczeniach zadymionych lub gdy dorośli palą przy nich papierosy. Adresaci programu to dzieci w wieku 5 – 6 lat uczęszczające do przedszkoli, ich rodzice i opiekunowie.


    • Program Profilaktyki Gruźlicy i Chorób Płuc „Zadbaj o swoje płuca”
      Celem programu jest podniesienie poziomu wiedzy o gruźlicy i chorób płuc oraz wzmocnienie zachowań zdrowotnych poprzez umiejętne jej wykorzystanie. Program jest realizowany wśród uczniów klas I-III szkół podstawowych.


    • „Światowy Dzień bez Tytoniu” – 31 maja
      (organizowanie i realizowanie kampanii społecznej)


    • „Światowy Dzień Rzucania Palenia” – trzeci czwartek listopada
      (organizowanie i realizacja kampanii społecznej)


  4. Profilaktyka HIV/AIDS – „Krajowy Program Zwalczania AIDS i Zapobiegania Zakażeniom HIV na lata 2017 – 2021”


    • Realizacja zadań ogólnopolskiej kampanii społecznej, której głównym celem jest ograniczenie rozprzestrzeniania się zakażeń HIV, wzrost poziomu wiedzy na temat HIV/AIDS u ogółu społeczeństwa oraz zmiany postaw, ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedzialności za własne zdrowie i życie.


    • Hasło kampanii na lata 2015/2016 brzmi „Coś was łączy? Zrób test na HIV”. Celem kampanii jest zachęcenie do poznania swojego statusu serologicznego.


  5. Akcja Letnia „Bezpieczne wakacje”
    Działania realizowane w okresie letnim, skierowane do dzieci, młodzieży, osób dorosłych, korzystających z form wypoczynku letniego.


  6. Światowy Dzień Zdrowia
    Światowy Dzień Zdrowia obchodzony co roku 7 kwietnia w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia daje możliwość mobilizacji działań poświęconych konkretnym zagadnieniom i problemom zdrowotnym, ważnym dla ludzi na całym świecie. Tematem przewodnim kampanii z okazji obchodów Światowego Dnia Zdrowia 2017 jest depresja. Głównym założeniem kampanii jest zwiększenie wiedzy społeczeństwa na temat depresji, jej przyczyn, możliwych konsekwencji, a także dostępnej pomocy.

Wirusowe zapalenia wątroby (WZW)


Wirusowe zapalenia wątroby, potocznie zwane żółtaczką, to grupa chorób zakaźnych, które wywołuje kilka rodzajów wirusa (wirusy hepatotropowe), powodujące stan zapalny wątroby. Są to wirusy oporne na działanie czynników fizycznych i chemicznych. Znanych jest co najmniej 5 typów choroby, wywołanych przez różne hepatotropowe wirusy, które są oznaczane według kolejnych liter alfabetu: A,B,C,D,E. Wirusy powodujące wzw typu A (HAV) i typu E (HEV) szerzą się drogą pokarmową, a wzw typu B (HBV), typu C (HCV) i typu D (HDV) głównie przez naruszenie ciągłości tkanek, drogą seksualną i wertykalną.

WZW typu A

Choroba występuje na całym świecie, szczególnie w krajach o złym stanie sanitarno - higienicznym. Rezerwuarem zarazka jest człowiek a zakażenie szerzy się drogą pokarmową w następstwie spożycia zakażonych pokarmów lub wody, wydalanych wraz z kałem. Czas, jaki upływa od zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów wynosi od 15 do 30 dni. Zachorowania na wzw typu A występują głównie wśród dzieci i młodzieży.
Główne objawy to osłabienie, bóle głowy, nudności, wymioty, stany podgorączkowe, bóle stawowe, objawy grypopodobne. Żółtaczka utrzymuje się od 1 do kilku tygodni. Powikłania zdarzają się rzadko.

Zapobieganie:

  • przestrzeganie zasad higieny osobistej
  • mycie rąk po wyjściu z ubikacji, a także przed przygotowaniem posiłków i przed jedzeniem
  • szczepienia ochronne przeciwko wzw typu A

WZW typu B

Choroba występuje na całym świecie, szczególnie w krajach tropikalnych. Rezerwuarem i źródłem zakażenia jest człowiek.
Do zakażenia dochodzi przez naruszenie ciągłości tkanek podczas:
-wykonywania zabiegów medycznych, wykonywanych niewysterylizowanymi lub niedostatecznie wysterylizowanymi narzędziami medycznymi;
- przetaczania zakażonej krwi lub preparatów krwiopochodnych;
- iniekcji, szczególnie wśród narkomanów, pobierających dożylnie środki uzależniające;
- tatuowania lub zabiegów kosmetycznych np.: przekłuwania uszu;
- kontaktów seksualnych;
Okres wylęgania choroby wynosi od 60 do 90 dni.

Objawy:

  • ogólne złe samopoczucie, osłabienie, bóle głowy, brak apetytu
  • podwyższona temperatura, nudności, wymioty, może pojawić się żółtaczka
  • może dojść do przewlekłego przebiegu choroby. Przewlekłe WZW typu B często przechodzi w marskość wątroby lub prowadzi do powstania raka wątroby

Zapobieganie:

  • szczepienia ochronne
  • wykonywanie wszelkich zabiegów medycznych lub niemedycznych za pomocą sterylnego sprzętu
  • unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych

WZW typu C

Choroba występuje na całym świecie. Rezerwuar i źródło zakażenia stanowi człowiek. Zakażenie szerzy się podobnie jak WZW typu B. Okres wylęgania choroby wynosi 7 – 8 tygodni. Następstwem nosicielstwa WZW typu C w ponad 50% jest przewlekłe zapalenie wątroby, które może prowadzić do marskości i raka pierwotnego wątroby. Objawy jak WZW typu B.

Zapobieganie:

  • wykonywanie sterylnym sprzętem wszelkich zabiegów medycznych i niemedycznych
  • unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych

HIV/AIDS


HIV jest skrótem od angielskiego określenia dla ludzkiego wirusa upośledzenia odporności (Human Immunodeficiency Virus), który powoli osłabia system odpornościowy organizmu, aż do jego ostatecznego zniszczenia. AIDS – zespół nabytego upośledzenia odporności – jest późną fazą zakażenia HIV. Zakażenia wirusem HIV występują na całym świecie, jednak najbardziej rozpowszechnione są w zachodniej Afryce. Obecnie na świecie żyje około 46 milionów ludzi zakażonych wirusem HIV lub chorych na AIDS. W Polsce żyje około 11 tys. osób zakażonych. Najwyższy odsetek zakażonych występuje w województwie dolnośląskim, zachodniopomorskim a najniższy w świętokrzyskim. Rezerwuarem i źródłem zakażenia jest człowiek. Okres wylęgania od momentu przeniesienia HIV do rozpoznania AIDS wynosi średnio około 10 lat.
HIV jest obecny w krwi, wydzielinach narządów płciowych, mleku matki i płynach ustrojowych, jeśli zawierają zakażoną krew.

Drogi przenoszenia HIV:

  • ryzykowne kontakty seksualne
  • zakażona krew i preparaty krwiopochodne
  • droga wertykalna (od zakażonej matki na dziecko)

Przebieg i objawy choroby:

  • wniknięcie wirusa do organizmu człowieka
  • ostry zespół retrowirusowy
  • serokonwersja
  • okres klinicznego zacisza z lub bez powiększenia węzłów chłonnych
  • wczesne objawowe zakażenie HIV
  • AIDS

Objawy po 2 – 4 tygodniach od wniknięcia wirusa, gdy rozwija się ostry zespół retrowirusowy: gorączka, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, zapalenie gardła, biegunka, powiększenie węzłów chłonnych, ubytek masy ciała, nudności i wymioty, owrzodzenia błon śluzowych i skóry, pleśniawki oraz różne objawy neurologiczne. W okresie serokonwersji tj. 3 – 12 tygodni od zakażenia można laboratoryjnie stwierdzić obecność przeciwciał anty HIV. W okresie klinicznego zacisza może nastąpić powiększenie węzłów chłonnych i równowaga pomiędzy skuteczną odpowiedzią układu odpornościowego a dużą replikacją wirusa w narządach limfatycznych. We wczesnym objawowym zakażeniu HIV mogą wystąpić: leukoplakia włochata jamy ustnej, obwodowa neuropatia, dysplazja błony śluzowej szyjki macicy. AIDS charakteryzują zakażenia oportunistyczne, niektóre nowotwory, wyniszczenie.

Zapobieganie:

  • Unikanie ryzykownych kontaktów seksualnych (unikanie kontaktów seksualnych z osobami, które mają licznych partnerów seksualnych), używanie prezerwatywy, ograniczenie liczby partnerów seksualnych, pozostawanie we wzajemnie wiernym związku dwojga niezakażonych osób. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lepiej zrobić test przesiewowy w kierunku obecności wirusa HIV
  • Eliminowanie zakażonych dawców krwi, nasienia, tkanek i narządów poprzez obowiązkowe badania przesiewowe w kierunku HIV
  • Stosowanie sterylnego sprzętu medycznego
  • Stosowanie środków ostrożności podczas postępowania medycznego i kontaktu z krwią (np. założenie gumowych rękawic podczas udzielania pierwszej pomocy osobie poszkodowanej w wypadku)
  • Prowadzenie pierwotnej profilaktyki zakażeń HIV wśród kobiet ciężarnych, prowadzenie porodu tak, aby ograniczyć prawdopodobieństwo przeniesienia wirusa od zakażonej matki na dziecko, niekarmienie piersią
  • Stosowanie jednorazowych strzykawek wśród osób zażywających dożylnie narkotyki

PUNKTY KONSULTACYJNO – DIAGNOSTYCZNE, WYKONUJĄCE ANONIMOWO I BEZPLATNIE BADANIA
W KIERUNKU HIV:

  1. Punkt Konsultacyjno – Diagnostyczny przy Stowarzyszeniu MONAR Poradni Profilaktyki, Leczenia i Terapii Uzależnień
    al. Wolności 44/19     42 – 200 Częstochowa
    tel. 034 365 48 99
  2. Punkt Konsultacyjno – Diagnostyczny przy Laboratorium Diagnostyka
    ul. Tuszyńska 19     93 – 011 Łódź
  3. Punkt Konsultacyjno – Diagnostyczny przy Szpitalu Wojewódzkim
    ul. Katowicka 64     45 – 064 Opole
  4. P4. Punkt Konsultacyjno – Diagnostyczny przy Lekarskiej Przychodni Specjalistycznej TRR NZOZ
    ul. Podwale 74 ofic. 23     50 – 449 Wrocław
    tel. 071 342 14 13
  5. Punkt Konsultacyjno – Diagnostyczny przy Wrocławskim Centrum Zdrowia SP ZOZ
    ul. Wszystkich Świętych 2     50 – 136 Wrocław
    tel. 071 356 07 80

Więcej informacji na stronie internetowej Krajowego Centrum ds. AIDS www.aids.gov.pl


Gruźlica


Gruźlica znana także pod nazwą: suchoty, tuberkulozy, TB, jest chorobą zakaźną wywołaną przez prątki kwasoodporne z grupy Mycobacterium tuberculosis. Choroba występuje powszechnie na całym świecie i jest główną przyczyną chorobowości i zgonów z powodu chorób zakaźnych. Na świecie żyje około 2 miliardów ludzi zakażonych prątkiem gruźlicy. Corocznie na gruźlicę zapada ok. 8 milionów osób a umiera 1,6 milionów.
Najwyższy odsetek osób zakażonych występuje w Afryce Subsaharyjskiej i Azji południowo – wschodniej.
Przyczyny ogromnej liczby zachorowań w Krajach Trzeciego Świata:

  • Niski poziom higieny osobistej
  • Bieda
  • Niski poziom wykształcenia
  • Zakażenia wirusem HIV (powodują spadek naturalnej odporności organizmu)
  • Duże zagęszczenie ludności żyjącej w skupiskach
  • Destabilizacja polityczna i wojny domowe
  • Niskie nakłady finansowe na opiekę zdrowotną i brak wsparcia finansowego z zewnątrz

W Polsce zakażonych jest obecnie ok. 20% populacji (ok. 8 mln). Rezerwuarem jest chory na gruźlicę człowiek lub bydło a zakażenie szerzy się drogą kropelkową, inhalacyjną. Wrota zakażenia stanowią głównie drogi oddechowe. Okres wylęgania choroby jest trudny do określenia. Uważa się, że osoba raz zakażona może zachorować na gruźlicę w ciągu całego życia, ponieważ bakteria może przetrwać w organizmie przez wiele lat.

Objawy chorobowe:

  • Osłabienie, uczucie zmęczenia
  • Utrata apetytu, chudnięcie
  • Stany podgorączkowe, gorączka
  • Nocna potliwość
  • Kaszel suchy lub z odkrztuszaniem śluzowo – ropnej plwociny
  • Krwioplucie
  • Duszności
  • Bóle w klatce piersiowej

Zapobieganie:

  • Szczepienia BCG
  • Higiena kaszlu i odkrztuszania (zasłanianie ust i nosa w czasie kaszlu, kichania, przy użyciu jednorazowych chusteczek)
  • Wietrzenie pomieszczeń
  • Chemioprofilaktyka
  • Zwiększenie odporności (zdrowy tryb życia, zdrowe odżywianie, eliminowanie szkodliwych nałogów)

Inwazyjna choroba meningokokowa


Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych. Wywołują one groźne zakażenia, takie jak zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych i sepsę (posocznicę), czyli uogólnioną odpowiedź organizmu na zakażenie, wspólnie określane mianem inwazyjnej choroby meningokokowej. Dzieli się je na wiele grup serologicznych, jednak w Polsce najczęściej występują meningokoki z grupy B i C. Te ostatnie najczęściej wywołują epidemie. Meningokoki żyją w wydzielinie jamy nosowo – gardłowej człowieka (nosiciela), nie powodując żadnych dolegliwości ani objawów. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, na skutek kontaktu z bezobjawowym nosicielem lub osobą już chorą. Okres wylęgania choroby wynosi 2 – 10 dni.

Zakażenia meningokokowe dotyczą najczęściej dzieci w wieku 0 – 4 lat oraz młodzieży. Jednak należy pamiętać, że zachorować może każdy człowiek, bez względu na wiek. Najbardziej narażone są osoby mające bliskie, bezpośrednie kontakty z chorymi lub nosicielami.

Objawy zakażeń meningokokowych: W początkowej fazie podobne do przeziębienia: gorączka, bóle stawowe, mięśniowe, ogólne złe samopoczucie. Mogą również wystąpić: bole głowy, nudności, wymioty, sztywność karku, drgawki. Charakterystycznym objawem w postępującym zakażeniu jest wysypka wybroczynowa – plamki na skórze całego ciała w postaci drobnych czerwonych punkcików zlewających się z czasem w duże plamy, które nie bledną pod naciskiem. Wysypka może być jednym z ostatnich objawów.

Zapobieganie:

  • Szczepienia ochronne przeciwko meningokokom typu C
  • Unikanie ryzykownych zachowań, do których należą:
    • przebywanie w zatłoczonych pomieszczeniach o dużym natężeniu hałasu (dyskoteka , koncert);
    • przebywanie dłuższy czas w grupie w zamkniętych pomieszczeniach (koszary, akademiki, internaty);
    • picie z jednej butelki, używanie wspólnych sztućców;
    • palenie tego samego papierosa;
    • osłabienie organizmu wcześniejszymi infekcjami, wysiłkiem fizycznym, stresem, długotrwałym odchudzaniem itp.;

Po bezpośrednim kontakcie z osobą chorą na inwazyjną chorobę meningokokową należy natychmiast zgłosić się do lekarza.


Wścieklizna


Wścieklizna jest chorobą wirusową wywoływaną przez wirus wścieklizny z rodziny Rhabdoviridae. Szerzy się on i namnaża w układzie nerwowym. Przebiega z objawami ostrego zapalenia mózgu i rdzenia, które niemal zawsze prowadzi do śpiączki i śmierci w ciągu 10 dni od pierwszych objawów. Choroba występuje na wszystkich kontynentach. Rezerwuar i źródło zakażenia stanowią chore zwierzęta dzikie, które zakażają nie szczepione zwierzęta domowe (najczęściej psy i koty). Na wściekliznę mogą zachorować wszystkie ssaki. Wirus przenoszony jest ze śliną chorego zwierzęcia przez ugryzienie lub oślinienie uszkodzonej skóry lub błon śluzowych. Okres wylęgania choroby wynosi 1 – 3 miesięcy.

Objawy choroby u ludzi:

  • Gorączka, ból głowy, nudności
  • Pobudzenie, chory staje się niespokojny, możliwe wystąpienie napadów szału
  • Ostre zapalenie mózgu i rdzenia
  • Wodowstręt – gwałtowne kurcze mięśni gardła i głośni przy próbach połykania płynu lub nawet na sam widok lub odgłos lejącej się wody
  • Agresywność, konwulsje, paraliż

Objawy choroby u zwierząt:

  • Chore zwierzęta zachowują się inaczej, niż zwykle. Dzikie, które zazwyczaj są płochliwe i uciekają przed człowiekiem zachowują się wręcz przeciwnie – stają się agresywne, atakują człowieka lub odwrotnie: są zanadto łagodne i dają się złapać
  • Zwierzęta domowe stają nieufne, płochliwe lub agresywne
  • Ślinotok
  • Wodowstręt

Zapobieganie:

  • Niegłaskanie, niekarmienie i niedotykanie dzikich zwierząt oraz obcych psów i kotów
  • Niedotykanie chorych i padłych zwierząt
  • Masowe zapobiegawcze szczepienia psów, kotów i zwierząt dzikich
  • Profilaktyczne szczepienia osób zawodowo narażonych na zakażenie wścieklizną (hodowcy zwierząt futerkowych, pracownicy leśni, weterynarze itp.)
  • W przypadku pogryzienia lub poranienia zwierzęcia domowego należy udać się z nim do lekarza weterynarii
  • W przypadku pokąsania człowieka przez zwierzęta domowe należy poddać je badaniu i obserwacji przez lekarza weterynarii. Jeśli zwierzę jest nieznane należy udać się do Poradni Chorób Zakaźnych celem podania odpowiedniej szczepionki

Jeśli jest podejrzenie kontaktu z chorym na wściekliznę zwierzęciem należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza w celu podania odpowiedniej szczepionki!!!


Choroby odkleszczowe


Kleszcze zamieszkują przede wszystkim tereny leśne, podmokłe, porośnięte wysoką trawą. Zazwyczaj umiejscawiają się tam na wysokości, która pozawala im bez problemu przemieścić się na przechodzącego człowieka lub zwierzę. Kleszcze wwiercają się kłującym aparatem gębowym w skórę i wysysają tyle krwi, ile potrzebują do rozwoju.
Aktywność kleszczy rozpoczyna się wczesną wiosną i trwa do późnej jesieni. Im wyższa jest temperatura i wilgotność otoczenia tym ich aktywność jest większa.
Do chorób odkleszczowych należą: borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu.

Borelioza

Borelioza (choroba z Lyme, krętkowica kleszczowa) jest wieloukładową chorobą zakaźną, wywołaną przez krętki Borrelia burgdorferi. Choroba występuje najczęściej w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Źródłem zakażenia i rezerwuarem są kleszcze i wszystkie kręgowce lądowe, będące żywicielami kleszczy. Zakażenie szerzy się przez przekazanie krętek żywicielowi podczas pobierania krwi.

Objawy:

  • W pierwszym stadium zakażenia po 7 – 10 dniach od kontaktu z kleszczem na skórze w miejscu ukłucia pojawia się rumień wędrujący, czyli czerwona lub sinoczerwona plama, która z czasem rozszerza się pierścieniowo w końcu blednie i zanika. Miejscowej zmianie skórnej towarzyszą często objawy ogólne: zmęczenie, bóle mięśni, gorączka, ból głowy, sztywność karku. Po samoistnym zaniknięciu rumienia wędrującego zakażenie rozprzestrzenia się na wiele układów i narządów.
  • W drugim stadium choroby może dojść do:
    • Neuroboreliozy, która objawia się zapaleniem opon mózgowo – rdzeniowych i mózgu, zapaleniem nerwów czaszkowych i nerwów obwodowych.
    • Boreliozy układu kostno – stawowego, która charakteryzuje się nawracającymi zapaleniami stawów
    • Boreliozy układu krążenia, która objawia się zaburzeniami przewodnictwa i zaburzeniami rytmu

Zapobieganie:

  • Stosowanie odpowiedniej odzieży (zakrywającej jak najwięcej części ciała) podczas pobytu w lesie i innych miejscach bytowania kleszczy
  • Stosowanie chemicznych środków odstraszających kleszcze
  • Dokładne obejrzenie całego ciała po powrocie z lasu
  • Jak najszybsze usuwanie kleszczy ze skóry

Jak należy wyciągnąć kleszcza?

Przede wszystkim nie należy kleszcza niczym smarować ani próbować go wyciskać palcami, ponieważ kleszcz może zwymiotować prosto do krwioobiegu.

  • Aby wyciągnąć kleszcza należy go ująć pincetą jak najbardziej z przodu, wystarczająco mocno żeby pinceta się nie ześliznęła, i wyciągnąć go prosto, bez kręcenia.
  • Nie zgnieść kleszcza ponieważ można spowodować wyciśnięcie jego zawartości do ciała.

Przechorowanie boreliozy nie chroni przed ponownym zachorowaniem!
Nie ma szczepionki przeciwko boreliozie.
Każde podejrzenie zakażenia należy skonsultować z lekarzem.

Więcej informacji na stronie www.borelioza.org



Kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu (kzm) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirus Flavi.
Choroba występuje głównie na obszarach Europy Centralnej, Wschodniej i Północnej Azji. W Polsce występuje szczególnie często w województwach: Podlaskim, Warmińsko – Mazurskim, Mazowieckim, Dolnośląskim i Opolskim.
Głównym rezerwuarem i przenosicielem tego wirusa są kleszcze, których aktywność rozpoczyna się ze wzrostem temperatury w marcu i kwietniu i trwa do października/listopada. Wilgotne lato i łagodna zima sprzyjają rozprzestrzenianiu się kleszczy. Wirus jest przekazywany człowiekowi po przyssaniu się kleszcza do skóry i rozmnaża się w miejscu wniknięcia do organizmu. Drogą limfatyczną dostaje się do węzłów chłonnych, szpiku kostnego, śledziony, migdałków itd., gdzie namnaża się dalej. Następnie przez krew jest przeniesiony do ośrodkowego układu nerwowego. Wrotami zakażenia jest skóra w miejscu ukłucia lub przewód pokarmowy przy wypiciu zakażonego mleka. Okres wylęgania choroby wynosi 2 – 28 dni.
Typowymi miejscami ukłucia przez kleszcza są: głowa, uszy, miejsca zgięcia stawów, ręce i nogi. Ukąszenie na ogół nie zostaje zauważone, ponieważ ślina kleszczy posiada właściwości znieczulające.

Objawy:

  • W pierwszej fazie są to:
    • Gorączka
    • Zmęczenie, ból głowy
    • Bóle stawów
    • Nieżyt górnych dróg oddechowych
    • Brak apetytu, mdłości
    • Złe samopoczucie ogólne

    Po tej fazie następuje okres pozornego ozdrowienia.

  • W drugiej fazie są to:
    • Gorączka
    • Oczopląs
    • Depresje
    • Paraliż
    • Porażenia i uszkodzenia nerwów czaszkowych
    • Niedowłady niesymetryczne

Zapobieganie:

  • Szczepionka przeciw kzm
  • Stosowanie odpowiedniej odzieży
  • Dokładne oglądanie całego ciała i odzieży po powrocie z lasu
  • Stosowanie chemicznych preparatów odstraszających kleszcze
  • Jak najszybsze usunięcie dostrzeżonego kleszcza

Przechorowanie kleszczowego zapalenia mózgu daje trwałą odporność organizmu na ponowne zakażenie tą chorobą.


Salmonellozy


Salmonelloza to choroba powodowana pałeczkami Salmonella. U ludzi wywołują ostre zatrucia pokarmowe. Choroba występuje na całym świecie. Rezerwuarem pałeczek salmonella jest przewód pokarmowy zwierząt dzikich i hodowlanych. Źródło zakażenia stanowią najczęściej zwierzęta, rzadziej ludzie. Zakażenie szerzy się przez żywność zanieczyszczoną odchodami zakażonych zwierząt (drobiu, myszy, szczurów), przez produkty żywnościowe pochodzące od zwierząt zakażonych (jaja, mięso, mleko), od zakażonych zwierząt i ludzi wydalających pałeczki wraz z kałem. Wrota zakażenia stanowi przewód pokarmowy.
Najczęstszym nośnikiem pałeczek są produkty zawierające surowe jaja (majonezy, lody, kremy itp.) oraz rozdrobnione przetwory mięsne, galaretki, pasztety, pierogi. Okres wylegania choroby wynosi najczęściej 1 – 2 dni.

Objawy:

  • Dolegliwości żołądkowo – jelitowe zwane potocznie zatruciem pokarmowym:
    • bóle brzucha
    • gorączka
    • bóle głowy
    • biegunka, wymioty

Zapobieganie:

  • mycie rąk przed przygotowaniem posiłków i po wyjściu z ubikacji
  • utrzymywanie w czystości naczyń, sprzętu kuchennego i pomieszczenia kuchni
  • przechowywanie żywności w niskiej temperaturze
  • zapobieganie rozmrażaniu i ponownemu zamrażaniu żywności
  • zachowanie segregacji produktów w urządzeniach chłodniczych
  • całkowite rozmrażanie drobiu, mięsa, ryb i ich przetworów przed przystąpieniem do smażenia, pieczenia, gotowania
  • poddawanie żywności działaniu wysokiej temperatury (gotowanie, pieczenie, duszenie), które jest najłatwiejszym sposobem niszczenia zarazka (smażenie jest mniej skuteczne)
  • mycie jaj przed rozbiciem skorupki
  • parzenie we wrzątku przez 10 sekund jaj używanych do wyrobu potraw i deserów, nie poddawanych działaniu wysokiej temperatury
  • unikanie lodów i ciastek pochodzących od nieznanych wytwórców i przygodnych sprzedawców